Skip to content

combinators.md

Latest commit

 

History

History
301 lines (226 loc) · 14.9 KB

combinators.md

File metadata and controls

301 lines (226 loc) · 14.9 KB
Raw

Birleştiriciler

Birleştirici nedir?

  • "Birleştirici" nin bir anlamı, birleştirici modeline atıfta bulunan, daha dolaylı anlam ifade eden, bir şeyleri birleştirme fikri etrafında merkezlenmiş kütüphaneleri düzenleme tarzıdır. Genellikle bazı T türleri, T türünün "temel" değerlerini oluşturmak için bir takım işlevler ve T türünün daha karmaşık değerlerini oluşturmak için T türü değerlerini çeşitli şekillerde birleştirebilen bazı “birleştiriciler” vardır. Diğer bir tanım ise "serbest değişkensiz işlev" anlamındadır. __ wiki.haskell.org
  • Birleştirici, program parçalarından yeni program parçaları oluşturan bir işlevdir. Birleştiricileri kullanan bir programcı bir anlamda her ayrıntıyı elle yazmaktan ziyade otomatik olarak olşturmayı tercih etmektedir. __ John Hughes — Monad'ların Oklarla genelleştirilmesi İşlevsel Programlama Kavramları'ndan.

Rust ekosistemindeki "birleştiriciler" in tam tanımı ise biraz belirsizdir.

  • or(), and(), or_else(), and_then() ▸ T türündeki iki değişkeni birleştirerek ▸ aynı T türünü döndürür.

  • Option türleri için filter() ▸ Koşullu bir işlevi bir kapama gibi kullanarak şarta göre T türünü Filtreler ▸ aynı T türünü döndürür.

  • map(), map_err() ▸ T türünü bir kapama işlevi uygulayarak dönüştürür. ▸ Bu işlem sırasında T içindeki değerin veri türü değişebilir. Örneğin: Some<&str> Some<usize> dönüştürülebileceği gibi Err<&str> de Err<isize> türüne dönüştürülebilir.

  • map_or(), map_or_else() ▸ Bir kapama işlevi uygulayarak dönüştürdüğü T türü ve içindeki değerleri döndürür. ▸ None ve Err, için varsayılan bir değer ya da başka bir kapama işlevi uygulanır.

  • Option türleri için ok_or(), ok_or_else() ▸ Option türünü bir Result türüne dönüştürür.

  • as_ref(), as_mut() ▸ T türünü bir referansa veya değişebilir bir referansa dönüştürür.

or() ve and() metodları

İki ifadeyi birleştirerek, Option veya Result türlerinden birini döndürür.

  • or() metodu: Some ya da Ok değerlerinden birisi varsa bu değer hemen döner.
  • and() metodu: Her iki ifadede de Some veya Ok değerlerinden biri bulunuyorsa, ikinci ifadedeki değer geriye döner. Bunlardan herhangi birinde None veya Err bulunuyorsa bu değer hızlıca döner.
fn main() {
  let s1 = Some("some1");
  let s2 = Some("some2");
  let n: Option<&str> = None;

  let o1: Result<&str, &str> = Ok("ok1");
  let o2: Result<&str, &str> = Ok("ok2");
  let e1: Result<&str, &str> = Err("error1");
  let e2: Result<&str, &str> = Err("error2");

  assert_eq!(s1.or(s2), s1); // Some1 veya Some2 = Some1
  assert_eq!(s1.or(n), s1);  // Some veya None = Some
  assert_eq!(n.or(s1), s1);  // None veya Some = Some
  assert_eq!(n.or(n), n);    // None1 veya None2 = None2

  assert_eq!(o1.or(o2), o1); // Ok1 veya Ok2 = Ok1
  assert_eq!(o1.or(e1), o1); // Ok veya Err = Ok
  assert_eq!(e1.or(o1), o1); // Err veya Ok = Ok
  assert_eq!(e1.or(e2), e2); // Err1 veya Err2 = Err2

  assert_eq!(s1.and(s2), s2); // Some1 ve Some2 = Some2
  assert_eq!(s1.and(n), n);   // Some ve None = None
  assert_eq!(n.and(s1), n);   // None ve Some = None
  assert_eq!(n.and(n), n);    // None1 ve None2 = None1
  
  assert_eq!(o1.and(o2), o2); // Ok1 ve Ok2 = Ok2
  assert_eq!(o1.and(e1), e1); // Ok ve Err = Err
  assert_eq!(e1.and(o1), e1); // Err ve Ok = Err
  assert_eq!(e1.and(e2), e1); // Err1 ve Err2 = Err1
}

🔎 Rust'ın nightly sürümü Option türleri için xor() türünü desteklerken, yalnızca ifade bir tanesi Some almışsayi Some döndürür, ancak ikisini birden döndürmez.

or_else() metodu

or() metoduna benzer. Farklı olarak, ikinci ifadenin aynı türden bir T döndüren kapama işlevi olmasını şart koşar.

fn main() {
    // `Option` için or_else()
    let s1 = Some("some1");
    let s2 = Some("some2");
    // let fn_some = || -> Option<&str> { Some("some2") }; ifadesine benzer
    let fn_some = || Some("some2");

    let n: Option<&str> = None;
    let fn_none = || None;

    assert_eq!(s1.or_else(fn_some), s1);  // Some1 or_else Some2 = Some1
    assert_eq!(s1.or_else(fn_none), s1);  // Some or_else None = Some
    assert_eq!(n.or_else(fn_some), s2);   // None or_else Some = Some
    assert_eq!(n.or_else(fn_none), None); // None1 or_else None2 = None2

    // `Result` için or_else()
    let o1: Result<&str, &str> = Ok("ok1");
    let o2: Result<&str, &str> = Ok("ok2");
    // let fn_ok = |_| -> Result<&str, &str> { Ok("ok2") }; ifadesine benzer
    let fn_ok = |_| Ok("ok2"); 

    let e1: Result<&str, &str> = Err("error1");
    let e2: Result<&str, &str> = Err("error2");
    let fn_err = |_| Err("error2");

    assert_eq!(o1.or_else(fn_ok), o1);  // Ok1 or_else Ok2 = Ok1
    assert_eq!(o1.or_else(fn_err), o1); // Ok or_else Err = Ok
    assert_eq!(e1.or_else(fn_ok), o2);  // Err or_else Ok = Ok
    assert_eq!(e1.or_else(fn_err), e2); // Err1 or_else Err2 = Err2
}

and_then() metodu

and() metoduna benzer. Tek fark, ikinci ifadenin aynı türden T döndüren bir kapama işlevi olmasını şart koşar.

fn main() {
    // `Option` için and_then()
    let s1 = Some("some1");
    let s2 = Some("some2");
    // let fn_some = |_| -> Option<&str> { Some("some2") }; ifadesine benzer
    let fn_some = |_| Some("some2");

    let n: Option<&str> = None;
    let fn_none = |_| None;

    assert_eq!(s1.and_then(fn_some), s2); // Some1 and_then Some2 = Some2
    assert_eq!(s1.and_then(fn_none), n);  // Some and_then None = None
    assert_eq!(n.and_then(fn_some), n);   // None and_then Some = None
    assert_eq!(n.and_then(fn_none), n);   // None1 and_then None2 = None1

    // // `Result` için and_then()
    let o1: Result<&str, &str> = Ok("ok1");
    let o2: Result<&str, &str> = Ok("ok2");
    // let fn_ok = |_| -> Result<&str, &str> { Ok("ok2") }; ifadesine benzer
    let fn_ok = |_| Ok("ok2");

    let e1: Result<&str, &str> = Err("error1");
    let e2: Result<&str, &str> = Err("error2");
    let fn_err = |_| Err("error2");

    assert_eq!(o1.and_then(fn_ok), o2);  // Ok1 and_then Ok2 = Ok2
    assert_eq!(o1.and_then(fn_err), e2); // Ok and_then Err = Err
    assert_eq!(e1.and_then(fn_ok), e1);  // Err and_then Ok = Err
    assert_eq!(e1.and_then(fn_err), e1); // Err1 and_then Err2 = Err1
}

filter() metodu

💡 filter() metodları programlama dillerinde genellikle, dizi veya yineleyicilerin bir kapama veya işlev yardımıyla filtrelenerek yeni bir dizi veya yineleyici oluşturulması işlerinde kullanılır. Ek olarak Rust bir yineleyicinin, başka bir yineleyiciye dönüştürülebilmesi için, bir kapama işevi aracılığıyla dönüştürülmek istenilen yineleyicinin her bir elemanına uygulanabilecek yineleyici adaptörü olarak kullanılabilen bir filter() metodu sağlar. Yalnız burada Option() türleriyle kullanılabilen bir filter () işlevselliğinden bahsettiğimizi anımsatmam yerinde olur.

Eğer bir kapama işlevine tek bir Some değeri iletilirse ve bu işlevden true döndürülürse aynı türden bir Some döndürülmüş olur. Fakat kapama işlevine None değeri iletiliyor ve işlevden false döndürülüyorsa bu durumda bir None geriye döndürülür. Kapama işlevleri Some içinde bulunan değeri bağımsız değişken olarak kullanırlar. Rust'ta halen filter() desteği sadece Option türleri için kullanılabilmektedir.

fn main() {
    let s1 = Some(3);
    let s2 = Some(6);
    let n = None;

    let fn_cift_mi = |x: &i8| x % 2 == 0;

    assert_eq!(s1.filter(fn_cift_mi), n);  // Some(3) -> 3 çift değil -> None
    assert_eq!(s2.filter(fn_cift_mi), s2); // Some(6) -> 6 çift -> Some(6)
    assert_eq!(n.filter(fn_cift_mi), n);   // None -> değer taşımıyor -> None
}

map() ve map_err() metodları

💡 Bunlar programlama dillerinde genellikle, dizi veya yineleyicilerle kullanılan ve bir kapama işlevinin koleksiyonun her bir elemanına ayrı ayrı uygulanmasını sağlayan metodlardır. Ek olarak Rust bir yineleyicinin her bir öğesini başka bir yineleyiciye dönüştürebilmek maksadıyla kapama olarak uygulanabilen bir yineleyici adaptörü olan map() metodunu sunar. Elbette ki burada da Option ve Result türleri ile kullanılabilen bir map() işlevselliğinden bahsettiğimizi hatırlatmak zorundayım.

  • map(): T türlerini bir kapama uygulayarak dönüştürür. Some veya Ok bloklarının veri türü, kapamanın dönüş türüne göre değiştirilebilir. Başka bir ifadeyle Option<T> türü Option<U> türüne ya da Result<T, E> türü Result<U, E> türüne dönüştürülebilir.

⭐ map() metodlarıyla sadece Some ve OK değerlerinin değişebileceğini Err içindeki değerlerin etkinmeyeceğini hatırlamanız gerekir. Bir Option varyantı olan None türünün ise zaten hiçbir değeri içermeyeceğini zaten biliyorsunuz.

fn main() {
    let s1 = Some("abcde");
    let s2 = Some(5);

    let n1: Option<&str> = None;
    let n2: Option<usize> = None;

    let o1: Result<&str, &str> = Ok("abcde");
    let o2: Result<usize, &str> = Ok(5);
    
    let e1: Result<&str, &str> = Err("abcde");
    let e2: Result<usize, &str> = Err("abcde");
    
    let fn_karakter_adedi = |s: &str| s.chars().count();

    assert_eq!(s1.map(fn_karakter_adedi), s2); // Some1 map = Some2
    assert_eq!(n1.map(fn_karakter_adedi), n2); // None1 map = None2

    assert_eq!(o1.map(fn_karakter_adedi), o2); // Ok1 map = Ok2
    assert_eq!(e1.map(fn_karakter_adedi), e2); // Err1 map = Err2
}
  • map_err(): Ressult türleri için kullanılır. Kapama işlevinin dönüş türüne göre Err bloklarının veri türü değiştirilebilir. Başka bir ifadeyle Result<T, E> türü Result<T, F> türüne dönüştürülebilir.

⭐ map_err() metodu ile yalnızca Err değerlerinin değiştirilebileceğini Ok içeriğinin bundan etkilenmeyeceğini unutmayınız.

fn main() {
    let o1: Result<&str, &str> = Ok("abcde");
    let o2: Result<&str, isize> = Ok("abcde");

    let e1: Result<&str, &str> = Err("404");
    let e2: Result<&str, isize> = Err(404);
    
     //str den isize türüne dönüşür
    let fn_karakter_adedi = |s: &str| -> isize { s.parse().unwrap() };

    assert_eq!(o1.map_err(fn_karakter_adedi), o2); // Ok1 map = Ok2
    assert_eq!(e1.map_err(fn_karakter_adedi), e2); // Err1 map = Err2
}

map_or() ve map_or_else() metodları

Daha önce işlediğimiz unwrap_or() ve unwrap_or_else() metodlarının işlevselliğini hatırladığınızı sanıyorum. Bu metodlar onların birer benzeridir. Ancak map_or() ve map_or_else() metodları, Some ve Ok değerlerine bir kapatma uygulayarak işlenilen değeri T türü içinde döndürür.

  • map_or(): Yalnızca Option türlerini destekler Result türünü desteklemez. Kapama işlevini Some içindeki değerlere uygulayarak kapamadan iletilen çıktıyı döndürür. None türleri içinse belirlenmiş varsayılan bir değer döndürülür.
fn main() {
    const VARSAYILAN_D: i8 = 1;
    
    let s = Some(10);
    let n: Option<i8> = None;
    let kapama = |v: i8| v + 2;
    
    assert_eq!(s.map_or(VARSAYILAN_D, kapama), 12);
    assert_eq!(n.map_or(VARSAYILAN_D, kapama), VARSAYILAN_D);
}
  • map_or_else(): Hem Option hem Result türlerini destekler. Map_or() metoduna benzemekle beraber, ilk parametre için varsayılan değer yerine başka bir kapama işlevin sunulması gerekir.

⭐ N türü hiçbir değer içermediğinden Option türleri söz konusu olduğunda kapama işlevine girdi olarak bir şey iletmeye gerek yoktur. Bununla birlikte Err türlerinde bir parça bilgi içerdiğinden, bu metodun Result türleriyle kullanımında kapama işlevi tarafından girdi olarak okunabilmesi gereklidir.

// nightly sürümünde bulunan kararsız kütüphane 
// özelliğinin etkinleştirilmesi 

#![feature(result_map_or_else)] 
fn main() {
    let s = Some(10);
    let n: Option<i8> = None;

    // `None` bir değer içermediğinden kapamaya giriş olarak iletmeye gerek yok
    let fn_kapama = |v: i8| v + 2;
    let fn_varsay = || 1;

    assert_eq!(s.map_or_else(fn_varsay, fn_kapama), 12);
    assert_eq!(n.map_or_else(fn_varsay, fn_kapama), 1);

    let o = Ok(10);
    let e = Err(5);
    // `Err` ise bir parça veri içerdiğinden varsayılan kapama 
    // kapama işlevi tarafından giriş olarak okunabilmelidir
    let fn_result_icin_varsay = |v: i8| v + 1; 

    assert_eq!(o.map_or_else(fn_result_icin_varsay, fn_kapama), 12);
    assert_eq!(e.map_or_else(fn_result_icin_varsay, fn_kapama), 6);
}

ok_or() ve ok_or_else() metodları

Daha önce de belirtildiği gibi ok_or() ve ok_or_else() metodları Option türünü Result türüne dönüştürür. Başka bir ifadeyle Some türü Ok türüne, None türü de Err türüne dönüştürülür.

  • ok_or(): Varsayılan bir Err mesajı bağımsız değişken olarak iletilmelidir.
fn main() {
    const ERR_VARSAY: &str = "Hata mesajı";

    let s = Some("abcde");
    let n: Option<&str> = None;

    let o: Result<&str, &str> = Ok("abcde");
    let e: Result<&str, &str> = Err(ERR_VARSAY);

    assert_eq!(s.ok_or(ERR_VARSAY), o); // Some(T) -> Ok(T)
    assert_eq!(n.ok_or(ERR_VARSAY), e); // None -> Err(varsayılan)
}
  • ok_or_else(): ok_or() metoduna benzer. Argüman olarak bir kapama geçirilmelidir.
fn main() {
    let s = Some("abcde");
    let n: Option<&str> = None;
    let fn_hata_iletisi = || "Hata mesajı";

    let o: Result<&str, &str> = Ok("abcde");
    let e: Result<&str, &str> = Err("Hata mesajı");

    assert_eq!(s.ok_or_else(fn_hata_iletisi), o); // Some(T) -> Ok(T)
    assert_eq!(n.ok_or_else(fn_hata_iletisi), e); // None -> Err(varsayılan)
}

as_ref() ve and as_mut() metodları

🔎 Daha önce belirtildiği gibi bu metodlar bir T türünü, referans ya da değişebilir referans olarak ödünç almak amacıyla kullanılır.

  • as_ref(): Option<T> türünü Option<&T> türüne, ve Result<T, E> türünü Result<&T, &E> türüne dönüştürür.
  • as_mut(): Option<T> türünü Option<&mut T> türüne, ve Result<T, E> türünü Result<&mut T, &mut E> türüne dönüştürür.