Skip to content

Latest commit

 

History

History
213 lines (193 loc) · 22.2 KB

File metadata and controls

213 lines (193 loc) · 22.2 KB

Complete Source Catalogue

All datasets, projects, books, articles, and tools identified during research (2026-03-25).


A. Downloadable Datasets with Etymology

# Name City/Scope Format Has Etymology? URL
1 Barcelona Nomenclator (Open Data) Barcelona CSV YES (DESCRIPCIO1/2) https://opendata-ajuntament.barcelona.cat/data/ca/dataset/nomenclator-bcn
2 Donostia Historia de Nombres de Calle San Sebastian CSV YES (Historia field) https://www.donostia.eus/datosabiertos/recursos/historia_nomcalle/kaleizenhistorioa.csv
3 Paris Denominations des voies actuelles Paris CSV/JSON/API YES (origin field) https://opendata.paris.fr/explore/dataset/denominations-emprises-voies-actuelles/
4 Vienna Geschichte Wiki (Strassennamen) Vienna Wiki + RDF YES (detailed articles) https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Straßennamen
5 OSM name:etymology:wikidata tags Global OSM/Overpass YES (via Wikidata) https://taginfo.openstreetmap.org/keys/name:etymology:wikidata
6 EDJNet Mapping Diversity 30 EU cities Excel/R Partial (persons) https://mappingdiversity.eu/
7 Streetonomics Paris/Vienna/London/NYC CSV YES (persons) https://social-dynamics.net/streetonomics/data
8 Lviv Historical Urbanonymy Lviv Zenodo YES (historical) https://zenodo.org/records/17512160
9 StNamesLab StreetNamesDatabase Europe/N.America CSV NO (names only) https://github.com/StNamesLab/StreetNamesDatabase

B. Madrid Base Datasets (no etymology, but essential)

# Name What Format URL
10 Callejero Oficial del Ayuntamiento Current and historical Madrid vials, codes, districts/barrios, and alta/baja dates CSV/SHP/PDF https://datos.madrid.es/dataset/213605-0-callejero-oficial-madrid
11 Barrios municipales de Madrid 131 neighbourhoods, boundaries CSV/KML/SHP https://datos.madrid.es/dataset/300496-0-barrios-madrid
12 CRTM GTFS - Metro Metro lines, stations, coordinates GTFS https://data-crtm.opendata.arcgis.com/
13 CRTM GTFS - Metro Ligero ML lines, stations, coordinates GTFS https://data-crtm.opendata.arcgis.com/
14 CRTM GTFS - Cercanias Cercanias lines, stations, coordinates GTFS https://data-crtm.opendata.arcgis.com/
15 Renfe Data - Estaciones Cercanias Madrid Station list with coords/addresses CSV/XLSX https://data.renfe.com/dataset/estaciones-cercanias-madrid
16 Nomecalles (Comunidad de Madrid) 48,622 streets across all municipalities Web/GIS https://gestiona.comunidad.madrid/nomecalles_web/
17 Nomenclator Geografico CM Geographic names of the region DB/WMS https://datos.gob.es/en/catalogo/a13002908-nomenclator-geografico-de-la-comunidad-de-madrid
18 Madrid.org Municipality Name History Municipality names in 1528, 1900, and since XLS https://www.madrid.org/iestadis/fijas/estructu/general/otros/inombremunicipios.htm
19 ICGC Street Names of Catalonia All Catalan street names Open Data https://datos.gob.es/en/catalogo/a09002970-nombre-de-calles-de-cataluna

C. Madrid Etymology Sources (narrative/unstructured)

# Name What Format URL
20 callesdemadrid.cc 8,014 streets categorized by type Web https://callesdemadrid.cc/
21 Madripedia - Calles (Historia) Wiki articles on individual streets Wiki https://madripedia.wikis.cc/wiki/Calles_(Historia)
22 Wikipedia - Nomenclator callejero Overview of naming patterns Wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Nomencl%C3%A1tor_callejero_de_Madrid
23 Wikipedia - Calles del Madrid medieval Medieval street origins Wiki https://es.wikipedia.org/wiki/Calles_y_plazas_del_Madrid_medieval
24 Correspondencia con la Historia (RAH) 58 metro stations - biographical panels Web https://www.rah.es/biografias-metromadrid/
25 Metro "Estacion del Mes" series Individual station histories Web https://www.metromadrid.es/
26 Civitatis - Barrios de Madrid origenes 6-8 major barrio etymologies Blog https://www.civitatis.com/blog/origen-nombre-barrios-madrid/
27 El Mirador de Madrid - Distritos All 21 district histories Blog https://elmiradordemadrid.es/distritos-madrid-origen-historia/
28 TakeWalks - Madrid Neighborhood Names 10 neighbourhood etymologies (EN) Blog https://www.takewalks.com/blog/madrid-neighborhood-names
29 Historias Matritenses - Toponimia Detailed individual toponymy posts Blog https://historias-matritenses.blogspot.com/
30 Secretos de Madrid - Chamberi Chamberi etymology (5 theories) Blog https://www.secretosdemadrid.es/origen-del-nombre-chamberi/
31 Carabanchel Alto - Nombre origen Carabanchel etymology (4 theories) Blog https://carabanchelalto.es/historia/origen-del-nombre-de-carabanchel/
32 Madrid Secreto - Metro name changes All historical metro name changes Blog https://madridsecreto.co/cambios-nombre-metro-madrid/
33 MadridMobilite - Metro name changes Exhaustive name change chronology Blog https://madridmobilite.com/2016/08/03/los-cambios-de-nombre-en-el-metro-de-madrid-historia-de-su-infraestructura/
34 El Independiente - 302 estaciones Station name origins overview Article https://www.elindependiente.com/tendencias/historia/2023/04/17/de-embajadores-a-lavapies-el-origen-del-nombre-de-las-302-estaciones-del-metro-de-madrid/
35 Espana Fascinante - Metro stations ~15 station etymologies Article https://www.espanafascinante.com/articulo/lugares/nombre-estaciones-metro-madrid/20231228103800274097.html
36 Muy Interesante - Metro personas ~15 person-named stations Article https://muyinteresante.okdiario.com/historia/31347.html
37 Renfe Blog - Cercanias nombres 5-6 Cercanias station etymologies Blog https://blog.renfe.com/nombres-curiosos-de-estaciones-en-cercanias-madrid/
38 The Making of Madrid - Street Signs Street naming history (EN) Blog http://themakingofmadrid.com/2020/02/21/when-the-streets-had-no-names/
39 Wikilengua - Toponimos Madrid District/barrio name list Wiki https://www.wikilengua.org/index.php/Top%C3%B3nimos_de_Espa%C3%B1a/Madrid/Madrid
40 Calles de Sevilla Seville street etymologies Web https://callesdesevilla.com/
41 Bilbao Izan - Por que se llama Bilbao street name origins Web https://www.bilbao.eus/cs/Satellite?c=Page&cid=1272986939596&language=es

D. Books and book-length sources

For the current non-verified station lookup priority, see research/physical-books-guide.md. For the grouped queue of probable station reference work, see research/probable-reference-queue.md. This table is a source catalogue, not a recommended reading order; some older book-length works below are now digitized.

# Title Author Year Scope
42 Toponimia madrilena: proceso evolutivo (2 vols + CD-ROM) Luis Miguel Aparisi Laporta 2001-2005 Major Madrid toponymy reference; physical/catalogue lookup
42a La toponimia madrilena. Proceso evolutivo Luis Miguel Aparisi Laporta 1993 Article in Anales IEM XXXIII, pp. 515-543; checked locally, useful for methodology/source base, not station-entry lookup
43 Los nombres de las calles de Madrid Maria Isabel Gea Ortigas 1993-2020 Street-name entries; physical/current editions
44 Metro de Madrid: Por que sus estaciones se llaman asi? Jose Felipe Alonso Fernandez-Checa 2023 Metro station-name cross-check, ISBN 978-84-9873-497-3
45 El alma del suburbano madrileno Comunidad de Madrid 2025 First 42 Metro stations (1919-1944)
46 Origen historico y etimologico de las calles de Madrid Antonio de Capmany 1863 Digitized historical street-name work
47 Las calles de Madrid Pedro de Repide early 20th c. Classic literary guide
48 Los nombres de las calles de Madrid Federico Bravo Morata 1984 Comprehensive 1980s guide
49 Las calles de Madrid: noticias, tradiciones y curiosidades Penasco de la Puente & Cambronero 1889 Digitized historical street-name work
50 Diccionario de Madrid Juan Antonio Cabezas 1972 Dictionary format
51b Metro de Madrid 1919-2009: Noventa anos de historia Aurora Moya Rodriguez 2009 544pp definitive Metro history (ISBN 978-84-613-6154-0)
52b Metro de Madrid 1919-1989: Setenta anos de historia Aurora Moya Rodriguez 1990 339pp first comprehensive Metro history (ISBN 9788440482853)
53b El Metro de Madrid: Medio siglo al servicio de la ciudad Marino Gomez-Santos 1969 Earliest comprehensive metro history
54b 90 anos de Metro en Madrid Mohedas Garcia, Zamorano et al. 2009 96pp large-format photo history (ISBN 978-84-9873-089-0)
55b 100 Anos de Metro en Madrid: De Cuatro Caminos al centenario Mohedas Garcia, Zamorano et al. 2019 112pp centenary edition (ISBN 978-84-9873-420-1)
56b Antonio Palacios. Metro y metropoli Susana Olivares Abengozar 2019 Metro architecture by Palacios (ISBN 978-84-09-10341-6)
57b La Huella de Metro: Una mirada a los origenes (trilogy) Olivares, Molina Sanchez 2019+ Urban development through metro (ISBN 978-84-09-17141-5)
58b La compania Metropolitano Alfonso XIII: historia economica Ester Mendez Perez UNED Economic history 1917-1977 (ISBN 978-84-362-4051-1)
59b 100 Anos de la Linea Norte-Sur: De Cuatro Caminos a Sol Antonio Martinez Moreno 2019 Line 1 first 8 stations monograph (ISBN 978-1-698-37901-2)
60b 100 anos linea Norte-Sur: De Sol al Puente de Vallecas Antonio Martinez Moreno 2021 Line 1 southern extension (ISBN 979-8-731-57195-1)
61b El Ferrocarril como elemento cohesionador del territorio Antonio Martinez Moreno 2019 Metro and urban development (ISBN 978-84-949318-0-2, FREE PDF)
62b Historias de las calles de Madrid Jose Luis Rodriguez-Checa 2021 959 streets with origins (ISBN 978-84-9873-455-3)
63b Origen de las calles de Madrid Manuel Montero Vallejo 2005 Medieval street origins (ISBN 978-84-964-7009-5)
64b Tranvias de Madrid Carlos Lopez Bustos 1986/1998 287pp tram history with routes
65b Aquellos Tranvias de Madrid Diego Gutierrez Ediciones La Libreria Trams 1870-1971 (ISBN 978-84-894-1177-7)
66b Ferrocarril y Madrid: Historia de un progreso Matilla Quiza, Polo Muriel et al. 2002 290pp railway history (ISBN 978-84-498-0648-3)
67b La mujer en Metro Metro de Madrid 2020 Women in Metro history (ISBN 978-84-948896-5-3)
68b Los Nombres de las estaciones del Metro (BARCELONA) Josep Maria Espinas 1988 Barcelona Metro station name etymologies - model (ISBN 84-404-2755-7)

E. Academic Papers

# Title Author(s) Year Focus
51 Algunos toponimos madrilenos de origen celta Joaquin Caridad Arias 2004 Celtic origins (Aravaca, Carabanchel, Chamberi, Vallecas)
52 En torno a la toponimia madrilena Jairo Javier Garcia Sanchez 2010 State of Madrid toponymic research
53 Toponimia geografica madrilena (multi-part) Fernando Jimenez de Gregorio various 10,000+ index cards, Madrid province
54 La informacion codificada en la toponimia urbana (thesis) Ayar Rodriguez de Castro 2017 Methodology for urban toponymy analysis
55 Cultura historica y nombres de calles (Barcelona & Madrid) Univ. Navarra 2022 Comparative study of naming patterns
56 Streetonomics (PLOS ONE) Various 2021 4,932 streets in 4 cities
57 Tabulating and visualizing street-name data Carmona-Derqui et al. 2023 StNamesLab methodology
58 Street Naming Practices: A Systematic Review Various 2021 121 articles reviewed
59a Antonio Palacios Ramilo (1874-1945): la arquitectura del metropolitano (PhD) Susana Olivares Abengozar 2015 UPM doctoral thesis on Metro architecture
60a La arquitectura del Metro de Madrid: conservacion y restauracion (TFG) Alejandro Iniesta Munoz 2018 UPM thesis, FREE PDF
61a Los inicios del Metro en Espana: Madrid 1919 / Barcelona 1924 (TFG) Eduardo Casado Lopez UPM Comparative metro origins, FREE PDF
62a Diego de Leon: historia de las estaciones de Metro Revista Madrid Historico No. 110 2024 Individual station article series
63a Concha Espina: historia de las estaciones de Metro Revista Madrid Historico No. 112 2024 Individual station article series

F. Tools & Infrastructure

# Name What URL
59 Open Etymology Map Global interactive map (OSM + Wikidata) https://etymology.dsantini.it/
60 MapComplete Etymology Crowdsourcing editor for OSM etymology https://mapcomplete.org/etymology
61 OSMetymology Generate etymology maps from OSM+Wikidata https://github.com/PeterBrodersen/osmetymology
62 EqualStreetNames Gender visualization for 63 cities https://github.com/EqualStreetNames/equalstreetnames
63 Paristique Paris interactive etymology map https://www.paristique.fr/
64 carrers.barcelona Barcelona enhanced nomenclator https://carrers.barcelona/
65 HISDI-MAD (CSIC) Historical cartography GIS 1860-present https://idehistoricamadrid.csic.es/
66 EsconD Planos de Madrid Georeferenced historical maps 1622-1940s https://www.escond.es/planosdemadrid
67 Wikidata SPARQL Query P138 "named after" globally https://query.wikidata.org/
68 Overpass API Query OSM name:etymology tags https://overpass-turbo.eu/

G. Historical Cartography

# Name What URL
69 HISDI-MAD Historical spatial data 1860-present https://idehistoricamadrid.csic.es/
70 EsconD Planos de Madrid Maps from 1622 (Mancelli) to 1940s https://www.escond.es/planosdemadrid
71 Ayto Madrid Cartoteca Official municipal map archive https://www.madrid.es/portales/munimadrid/es/Inicio/Vivienda-urbanismo-y-obras/Urbanismo/Cartografia/Cartoteca/
72 IGN Historical Map Comparator 10 plans from 1622-1940 vs current https://www.ign.es/
73 CRTM Historical Railway Map 1851-2021 All railway lines over 170 years https://www.crtm.es/media/ljvhutqm/plano_historia_ffcc_madrid.pdf

H. Additional Sources Used (2026-03-26 expansion)

Sources consulted during the expansion to cover all 243 Metro, 95 Cercanias, and 52 Metro Ligero/Tranvia stations:

# Name What URL
74 Wikipedia - Individual station articles (es/en) Etymology and history for ~150 stations https://es.wikipedia.org/
75 Wikipedia - Line articles (Linea 1-12, Ramal) Complete station lists and opening dates https://es.wikipedia.org/
76 Toponomasticon Hispaniae (toponhisp.org) Academic toponymic database for Spanish place names https://toponhisp.org/
77 DiccET - Diccionario Etimologico Toponomastico Vallecas, Valdecarros, and other Madrid toponyms https://diccet.com/
78 Valdebebas.es Valdebebas neighbourhood name origin https://valdebebas.es/blog/valdebebas-origen-nombre
79 Memorias de Fuenlabrada (blog) Loranca hamlet history and street names http://memoriasfuenlabrada.blogspot.com/
80 Leganes Activo San Nicasio legend and Leganes history https://leganesactivo.com/
81 Secretos de Leganes (blog) Leganes municipality name etymology https://secretosdeleganes.wordpress.com/
82 Noticias para Municipios La Fortuna (Leganes) founding history https://noticiasparamunicipios.com/
83 ECO Leganes La Fortuna neighbourhood history https://ecoleganes.org/
84 Madrid No Frills (blog) Pan Bendito neighbourhood history (EN) https://madridnofrills.com/
85 Puente de Vallecas Blog Congosto street history, Vallecas toponyms https://puentedevallecasblog.wordpress.com/
86 nosolometro (blog) Ascao station name research http://nosolometro.blogspot.com/
87 Del Manzanares al Guadarrama (blog) El Bercial plant etymology https://delmanzanaresalguadarrama.wordpress.com/
88 Ayuntamiento de Getafe Los Espartales, Conservatorio, Getafe history https://getafe.es/
89 Ayuntamiento de Alcorcon Alcorcon etymology, Joaquin Vilumbrales https://www.ayto-alcorcon.es/
90 Ayuntamiento de Leganes San Nicasio, El Carrascal, Casa del Reloj https://www.leganes.org/
91 Ayuntamiento de Fuenlabrada Fuenlabrada etymology https://www.ayto-fuenlabrada.es/
92 lamoraleja.com La Moraleja historical origins https://www.lamoraleja.com/
93 Aviacion Digital Aviacion Espanola station and Cuatro Vientos history https://aviaciondigital.com/
94 Real Aero Club de Espana Cuatro Vientos aerodrome centenary https://realaeroclubdeespana.org/
95 Museo Virtual de Getafe Arroyo Culebro archaeological site https://museo.getafe.es/
96 Istituto Italiano di Cultura Madrid Palacio de Abrantes (Duques de Abrantes) history https://iicmadrid.esteri.it/
97 Rutaspormadrid.wordpress.com Vallecas etymological and mythic origins https://rutaspormadrid.wordpress.com/
98 madridmobilite.com Arroyofresno station opening history https://madridmobilite.com/
99 Aena Cuatro Vientos and Barajas airport history https://www.aena.es/
100 Auñamendi Eusko Entziklopedia Ascao/Askao etymology in Bilbao https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/
101 fgacedo (blog) Calle Askao de Bilbao etymological proposal http://fgacedo.blogspot.com/
102 deia.eus Askao street history in Bilbao https://www.deia.eus/
103 Villar Liebaña, Palaeohispanica (2002) Pre-Roman *up-/*op- (water/river) toponyms in Hispania https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=670065
104 Carabanchel Historia y Patrimonio (blog) Carabanchel medieval history, Arroyo de Opañel https://carabanchelhistoriaypatrimonio.home.blog/
105 eldiario.es Pitis station history, shantytown and neighbourhood https://www.eldiario.es/
106 Madrid Secreto Pitis station renaming campaigns https://madridsecreto.co/
107 Vocesdelpradillo (blog) Plaza del Pradillo (Mostoles) historical origins https://vocesdepradillo.wordpress.com/
108 Memorias de Fuenlabrada (blog) Loranca medieval village, Fuenlabrada founding https://memoriasfuenlabrada.blogspot.com/
109 Fundacion Hospital de San Jose Alonso de Mendoza biography and hospital founding https://fundacionhospitaldesanjose.es/
110 CVC Rinconete - Lorenzo Arribas (2008) Lavapies toponym etymology analysis https://cvc.cervantes.es/el_rinconete/
111 Turra Historica (2021) Debunking Jewish quarter myth for Lavapies https://turrahistorica.es/
112 Chamberi30dias Five theories for Chamberi neighbourhood name https://chamberi30dias.es/
113 CVC Rinconete - Garcia Sanchez (Toponimos CM) Parla, Coslada, Leganes, Mostoles etymologies https://cvc.cervantes.es/el_rinconete/anteriores/enero_08/28012008_01.htm
114 Toponomasticon Hispaniae - Valdemoro Valdemoro as 'dark valley' (Val + moro adj.) https://toponhisp.org/es/toponimia-de-las-zonas-central-sur-e-insular-atlantica/toponimo/valdemoro
115 Toponomasticon Hispaniae - Robledo de Chavela Basque Echa + Germanic Vela compound https://toponhisp.org/es/toponimia-de-las-zonas-central-sur-e-insular-atlantica/toponimo/robledo-de-chavela
116 Toponomasticon Hispaniae - El Escorial Oak theory (esculus) gaining over slag (scoria) https://toponhisp.org/es/toponimia-de-las-zonas-central-sur-e-insular-atlantica/toponimo/san-lorenzo-de-el-escorial
117 CVC Rinconete - El Escorial etymology (2007) Father Siguenza vs Sarmiento theories https://cvc.cervantes.es/el_rinconete/anteriores/enero_07/12012007_01.htm
118 Patxi Mendiburu blog Chamartin Basque origin analysis (Echamartin 1247) https://patximendiburu.blogspot.com/
119 Hispanopedia - Aranjuez Basque arantza theory and documentary trail https://es.hispanopedia.com/wiki/Aranjuez
120 EducaMadrid - Aranjuez etymology Note on Aranjuez name origins https://mediateca.educa.madrid.org/
121 Quadernillos - Torrejon/Meco names Origin of Torrejon, Meco, Daganzo toponyms https://quadernillos.com/
122 Cosladaweb Coslada history and etymology https://cosladaweb.es/coslada/
123 MadridNorte24horas podcasts Tres Cantos, Galapagar, Navacerrada, Cercedilla origins https://www.madridnorte24horas.com/
124 Moncloa.com - Alcobendas name Menendez Pidal and Villar Liebana theories https://www.moncloa.com/
125 Telemadrid - Colmenar Viejo Colmenar Viejo name origin https://www.telemadrid.es/
126 Etimologias de Chile - Alcala Arabic al-qal'a fortress etymology https://etimologias.dechile.net/
127 Ayuntamiento de Colmenar Viejo Colmenar Viejo historical evolution https://colmenarviejo.com/
128 Secretos de Madrid - Embajadores 15th-century ambassadors quartered during plague https://www.secretosdemadrid.es/
129 Secretos de Madrid - Delicias Paseo de las Delicias del Rio origins https://www.secretosdemadrid.es/
130 Mirador Madrid - Piramides obelisks 1831 Marietegui obelisks at Puente de Toledo https://www.miradormadrid.com/
131 Corominas etymological dictionary Atocha from pre-Roman *taucia via bibliamedieval.es
132 Tren de Felipe II - El Escorial Origin of the word 'Escorial' https://www.trendefelipeii.com/
133 Guadarramistas - Puerto de Cotos Carlos III boundary markers (1761) https://guadarramistas.com/
134 Ediciones La Libreria - Collado Mediano Collado Mediano name origin https://edicioneslalibreria.com/
135 Celtiberia.net - Mostoles etymology Monasteries theory (monisterium > Mostoles) https://celtiberia.net/
136 Raul Cordero - La ciudad de la ballena La Ballena (Parla) folk legend cited in esculturayarte.com
137 Cronistas Oficiales - Los ventorrillos Ventorro del Cano roadside inn history https://www.cronistasoficiales.com/
138 Ayuntamiento de Pozuelo - History Pozuelo de Alarcon etymology (1208, Gabriel de Ocana) https://www.pozuelodealarcon.org/
139 que.madrid - Municipal name origins Curious origins of Madrid municipality names https://www.que.madrid/
140 Valdebebas.es - Name origin Arroyo de Valdebebas stream etymology https://valdebebas.es/