Chiến lược này được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa việc quan sát khối lượng giao dịch đột biến (để phát hiện các nhịp thị trường phản ứng quá đà) và xác nhận lại xu hướng bằng động lượng giá ngắn hạn. Chiến lược được thiết kế để giao dịch hai chiều (Long/Short) trên hợp đồng tương lai VN30F1M ở khung 15 phút.
Các chỉ báo chính được áp dụng bao gồm:
- Đầu tiên là Abnormal Volume (khối lượng giao dịch bất thường), được xác định bằng tỷ lệ giữa khối lượng hiện tại và khối lượng trung bình của 15 phiên trước đó:
$$Abnormal\ Volume_t = \frac{Volume_t}{\frac{1}{15}\sum_{i=0}^{14} Volume_{t-i}}$$ Khi chỉ số này lớn hơn 1.5, tức là lượng giao dịch đột ngột tăng gấp rưỡi mức trung bình, đây được xem là thời điểm thị trường đang có biến động mạnh hoặc có dòng tiền lớn tham gia. - Thứ hai là Momentum 10-bar, đo lường tỷ lệ thay đổi giá đóng cửa của nến hiện tại so với 10 nến trước đó:
$$Momentum_{10, t} = \frac{Close_t - Close_{t-10}}{Close_{t-10}}$$ Chỉ số này được dùng để xác nhận xu hướng và hướng đi của giá sau khi có khối lượng bất thường kích hoạt.
Quy tắc giao dịch cụ thể:
- Vào lệnh Long khi volume tăng vọt (Abnormal Volume > 1.5) và hướng giá đang đi lên (Momentum > 0).
- Ngược lại, vào lệnh Short khi volume tăng vọt nhưng hướng giá lại đi xuống (Momentum < 0).
- Nếu không thỏa mãn một trong hai điều kiện trên thì hệ thống sẽ chọn đóng vị thế (về trạng thái Flat) để đứng ngoài quan sát.
Sau khi chạy thử nghiệm trên dữ liệu lịch sử và đã trừ đi các chi phí thuế, phí giao dịch, kết quả thu được như sau:
Chiến lược đạt Sharpe Ratio là 1.986. Đây là một con số khá cao đối với khung 15m, chứng tỏ mức lợi nhuận mang lại tương đối tốt so với rủi ro biến động tài sản. Mức sụt giảm tài sản lớn nhất (Max Drawdown) là -7.88%. Mức sụt giảm dưới 8% đối với giao dịch phái sinh được đánh giá là ở mức chấp nhận được, giúp tỷ lệ Calmar đạt mức 198.772.
Về tỷ lệ thắng (Win Rate ngày), chiến lược đạt 51.14%. Tuy tỷ lệ thắng chỉ nhỉnh hơn một nửa một chút nhưng nhờ hệ số Profit Factor đạt 1.506 (lệnh thắng trung bình lớn hơn lệnh thua), tài khoản vẫn tạo ra lợi nhuận lũy kế đều qua các giai đoạn. Chỉ số Sortino đạt 2.632 cho thấy hệ thống lọc rủi ro giảm giá tương đối ổn.
Điểm đáng chú ý của chiến lược này là khả năng giao dịch hai chiều. Nhờ có lệnh Short, chiến lược tận dụng được các đợt thị trường giảm sâu như năm 2022 để kiếm lợi nhuận, điều mà các chiến lược cổ phiếu thông thường (chỉ Long) không thực hiện được.
Bên cạnh đó, việc đưa điều kiện khối lượng giao dịch đột biến vào làm bộ lọc giúp tránh được nhiều giai đoạn thị trường đi ngang với thanh khoản thấp. Thông thường các chiến lược giao dịch theo xu hướng thường rất dễ bị thua lỗ khi thị trường đi ngang, nhưng ở đây do đòi hỏi volume lớn nên số lượng lệnh sai đã giảm đi đáng kể. Khung thời gian 15m cũng giúp cân bằng giữa việc bám sát xu hướng trong ngày và việc tiết kiệm chi phí giao dịch so với các khung quá nhỏ như 1m hay 5m.
Khi đưa vào vận hành thực tế, chiến lược có thể gặp phải một số vấn đề đáng lưu ý:
- Đầu tiên là rủi ro trượt giá. Vì chiến lược chỉ vào lệnh khi khối lượng tăng đột biến, lúc đó giá thường chạy rất nhanh. Giá khớp thực tế trên bảng điện có thể sẽ tệ hơn giá đóng cửa trên đồ thị backtest, dẫn đến lợi nhuận thực tế sẽ thấp hơn.
- Thứ hai là chi phí giao dịch tích lũy. Thuế và phí phái sinh ở Việt Nam rất cao. Nếu thị trường rơi vào giai đoạn đi ngang kéo dài mà robot liên tục vào ra lệnh, chi phí này sẽ nhanh chóng làm giảm đáng kể lợi nhuận thu được.
- Cuối cùng là thiếu cơ chế quản lý vốn và cắt lỗ cứng. Hiện tại vị thế hoàn toàn phụ thuộc vào việc tín hiệu có đảo chiều hay không. Nếu gặp một chuỗi thua liên tiếp trong vùng thị trường nhiễu biến động hẹp, tài khoản sẽ chịu áp lực lớn nếu sử dụng đòn bẩy cao mà không có một mức cắt lỗ cố định để bảo vệ.
Để nâng cao tính hiệu quả và độ ổn định của hệ thống giao dịch, các bước nghiên cứu và phát triển tiếp theo sẽ tập trung vào:
- Thiết lập thêm một mức dừng lỗ (Stop Loss) và chốt lời (Take Profit) động dựa theo độ biến động thực tế (như chỉ báo ATR) thay vì chỉ đóng vị thế khi tín hiệu đảo chiều.
- Thêm bộ lọc thời gian giao dịch để tránh mở vị thế mới quá sát giờ khớp lệnh định kỳ ATC (sau 14h15), nhằm hạn chế các biến động nhiễu cuối ngày và rủi ro nhảy gap giá qua đêm.
- Nghiên cứu cơ chế tự động điều chỉnh ngưỡng volume theo chu kỳ thanh khoản chung của thị trường hoặc theo các khung giờ cụ thể trong ngày, thay vì cố định một mức 1.5.